پیام مازند

آخرين مطالب

"سیزده تیرما‌ه شو" جشنی باستانی برای مازندرانی‌ها فرهنگي

"سیزده تیرما‌ه شو" جشنی باستانی برای مازندرانی‌ها

  بزرگنمايي:

پیام مازند - به گزارش ایسنا مازندران، تیرماه سیزّده شو یکی از جشن‌های به جا مانده از دوران ایران باستان است که در روز سیزدهم تیر ماه تبری (معادل 12 آبان ماه شمسی) در مازندران برگزار می‌شد.
تاریخ‌نویسان این جشن را به حماسه آرش کمان‌گیر نسبت داده‌اند، اسطوره‌شناسان هم آن را به طلوع ستاره‌ تیشتر( tištar ) پهلوی، تیر یا تیشتریه ( tištarya ) در اوستا مرتبط دانسته‌اند.
مهم‌ترین آئین تیرما سیزه شو، اجرای رسم "لالِ شیش" است که به همین بهانه، این جشن را لال‌لالی‌شو ( lăl.lăli.šu ) هم می‌نامند. شیش به معنای چوب نازک است و لال هم کسی است که در شب تیرما سیزده بدون این که حرفی بزند به خانه‌های مردم می‌رود و با همان ترکه‌ها آرام بر تن آنان می‌زند.
در شب سیزده، مردم منتظر لال و گروهش بودند، آن‌ها پیام‌آوران تندرستی و سعادت‌ و دورکننده بلاها و رنج‌هایند.
مومن توپا ابراهیمی محقق و نویسنده مازندرانی درباره آیین تیرماه سیزده شو در گفت‌وگو با ایسنا مازندران، گفت: تاریخ تیرماه سیزده یا همان سیزدهم تیرماه طبری مصادف با 13 آبان خورشیدی است و از گذشته های دور مردم مازندران و گیلان جشن آنرا از یک شب جلوتر می گرفتند.
وی درخصوص ریشه این شب و روز با بیان اینکه دو روایت وجود دارد، افزود: نخستین روایت گفته شده است که آرش کمانگیر در شب و روز 13 تیرماه طبری تیر خود را برابر قراردادی که منوچهر پیشدادی با افراسیاب داشت برای مشخص شدن حد و مرز از روی یکی از کوه‌های رویان تا آنسوی رود جیحون پرتاب کرد و بعد از پرتاب تیر خود آرش پاره پاره شد.
این محقق و نویسنده مازندرانی تصریح کرد: روایت دیگر در خصوص این شب این است که زمانی که کاوه آهنگر علیه ضحاک قیام می کند مصادف با همین روز است و ورود شبانه لال شیش زن‌ها به خانه ها نماد یاران کاوه و فریدون هستند که وارد خانه ها می شوند و برای سربازان فریدون و کاوه آذوقه جمع می کنند تا به ضحاک حمله کنند، اینکار مخفیانه صورت می گیرد تا مامورین ضحاک متوجه نشوند.
توپاابراهیمی گفت: البته روایت آرش کمانگیر ارجحیت دارد و همه مردم این مناطق و مورخان به آرش کمانگیر استناد می کنند.
وی با بیان اینکه رسم و رسوم این شب در گیلان و مازندران با اندکی تفاوت برگزار می شود، خاطرنشان کرد: در قسمت جلگه‌ای و دشت، انار، هنداونه و پرتقال و در کوهستان گندم برشته به نام "هشتیکا" و میوه‌های تابستانی مانند سیب ترش، امرود، زرشک، آلوچه جنگلی و کدو را برش می دادند، خشک می کردند، برای این شب نگه می داشتند و می خوردند.
این محقق و نویسنده مازندرانی با اشاره به اینکه اینگونه مجالس با ساز و دهل همراه نیست و نیمه مخفی است اما با امیری خوانی و حافظ خوانی همراه می شود، افزود: در این شب اقوام و فامیل دور هم جمع می شدند و به تناول میوه ها و هشتیکا مشغول می شدند و البته تخم کنف را هم برشته می کردند و می خوردند.
توپا‌ابراهیمی با بیان اینکه نیمی از برگزاری مهم‌ترین قسمت‌های برگزاری تیرماه سیزده بر عهده بانوان است، گفت: پخت غذاهایی چون "آغوز دکورده نون" یعنی نان آمیخته با گردو از خوراکی های این شب بود و برای تهیه این نان مغز گردو را می سابیدند، دنبه گوسفند را خرد، با آن خمیری آماده و در عصر روز 12 تیرماه با سرشیر مخلوط می کردند و می پختند و از باقیمانده خمیر هم پیکره و عروسک درست می کردند و می گفتند این نماد حضرت خضر است و این پیکره در سیلوی گندم و ارزن می انداختند و اعتقاد داشتند که این امر موجب برکت ذخیره خواربارشان خواهد شد.
وی ادامه داد: در قسمتهای کوهستانی در این شب فراخور هر خانواده گوسفند و یا گاوی را ذبح و از چربی و بخشی از گوشت آن قورمه یا قارمه درست می کردند که هم در این شب استفاده می شد و هم در طول پائیز و زمستان از آن بهره می بردند.
این محقق مازندرانی اضافه کرد: این قارمه یا قورمه را که به آن قالپی گفته می شد در جای خنک نگه می داشتند و در نیمه شب تیرماه سیزده شو و در زمان حضور لال شیش زن‌ها در خانه‌شان، به آنها می‌دادند.
توپاابراهیمی با بیان اینکه همه اقوام و فامیل که در این شب دور هم جمع می شدند در بین خود یک امیری خوان داشتند، تاکید کرد: خانم‌هایی که در مجلس حضور داشتند سنجاق سر، انگشتر و یا نشانه ای که داشتند را به کسی که گرداننده مجلس بود می دادند و وی داخل کوزه می انداخت، سپس امیری‌خوان دست خود را داخل کوزه می کرد و انگشتر و سنجاق را درمی‌آورد و بعد یک بیت امیری می خواند و معمولا مضمون امیری در واقع فال صاحب انگشتر یا سنجاق بود.
وی با اشاره به اینکه گروه لال شیش زن‌ها بین 3 تا 5 نفر بودند گفت: کسانی که برای لال شیش زنی می رفتند در حالیکه صورت خود را می پوشاندند و یا سیاه می کردند به صورت مخفیانه می رفتند، داخل خانه ها می شدند، حرفی نمی زدند و شیش ها را که نشانه هوشیاری برای اعضای آن خانواده بود آهسته به بدن همه می زدند.
آواز محلی جوانان هم عمدتا به صورت زیر بود:
لال اِنه لال اِنه
پار بورده امسال اِنه
پار بورده امسال اِنه
مهمانِ پارسال اِنه
سرخانِ سوار اِنه
مه مارِ برار اِنه
به گزارش ایسنا، شماری از کهن‌سالان مازندرانی هم معتقدند امام علی (ع) در شب تیرماسیزده به دنیا آمد.
گزارش از: سپیده پورشعبان خبرنگار ایسنا مازندران
انتهای پیام





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

دانش آموزان کلاردشت فردا یک ساعت دیرتر به مدرسه می روند

فرهنگ و هنر مازندران از تولد خسرو سینایی تا نمایش چاه در هند

سریال های خوبی که سال جدید با فصل جدید برمی گردند + عکس

سریال ترسناک ایرانی با جن و پری های باحجاب!! + عکس

بیوگرافی و عکس های نانسی عجرم، از کودکی تا ازدواج و فعالیت های هنری

مدارس چهاردانگه به خاطر برف فردا شنبه تعطیل است

10 شخصیت فیلم‌های‌ سینمای هالیوود که وجود واقعی داشتند!!

بخشی از آسیب های جامعه ناشی از آموزش و پرورش تک ساحتی است

ضعیف‌ترین قسمت‌های پایانی سریال‌های تلویزیونی معروف

ستاره هایی که در سال 2018 درخشیدند + عکس

تشییع پیکر حسین محب اهری، با حضور هنرمندان + عکس

حسین محب اهری درگذشت

ماجرای تلخ استاد شهریار وقتی معشوقه خود را در روز سیزده بدر میبیند

25هزاردانش آموز مازندرانی به پرسش مهر رییس جمهوری پاسخ دادند

رفتنم از مازندران صحت ندارد، با قوت ادامه می دهم

بیوگرافی و عکس های حسین محب اهری از جوانی تا پیری

روحی که 40 روز با همسرش زندگی کرد!/نمایشی با رده بندی سنی

هستی مهدوی‌فر با چهره خون آلود و زخمی در «ماجرای نیمروز: رد خون»

حضور تعداد زیادی از چهره های سینمایی در اکران «کوتاه مثل زندگی»

همیار مشاور در تمامی مدارس کشور فعال می شوند

رتبه اول مازندران ازنظر تعداد اعضای خانه مطبوعات در کشور

شرکت 7 میلیون دانش آموز در مسابقات فرهنگی و هنری

ثبت ٨ اثر طبیعی مازندران در فهرست آثار ملی ایران

اقدامات پرورشی در مدارس بدون آسیب شناسی اثر گذار نیست

برگزاری دومین جشنواره تئاتر قرارگاه پدافند هوایی خاتم الانبیا در بابلسر

نمایش گسار در بابلسر به روی صحنه رفت

فیلم هایی که در واقعیت باعث مرگ انسان های معمولی شدند! + عکس

از مهناز افشار تا هومن سیدی؛ بازیگرانی که سودای سیمرغ دارند

جسارت بازیگر زن سیاسی ترین اسکار تاریخ را رقم زد! + عکس

بهترین فیلم های ترانه علیدوستی + عکس

الناز شاکردوست خشمگین در یک فیلم عاشقانه!! + عکس

جنجال سلفی بهرام رادان با گاومیش ها در اهواز!! + عکس

برندسازی صنایع دستی در ١٣ شهر و روستا مازندران در دستور کار

23 حقیقت جذاب ناگفته در مورد فیلم ترسناک «جن‌گیر»!

کدام سکانس سریال «مینو» سانسور شد؟!

فراز و فرود سلبریتی های ایران در اینستاگرام/ از آرمین زارعی تا مهناز افشار

وقتی ویل اسمیت غول چراغ جادو می شود! + عکس

اکران «خاله سوسکه» با بهاره کیان افشار، الهام حمیدی با بادیگاردهایش!!

ساری و رامسر میزبان سی و هفتمین جشنواره فیلم فجر شدند

شبه جزیره میانکاله دارای شناسنامه بین المللی است

سریال +16 «ممنوعه» چرا ممنوع شد؟!

10 بازیگر زن بالیوود که سنت شکنی کردند!

مدیریت دانش باید در سیستم اجرایی مازندران لحاظ شود

جنجال آهنگ گروهی که حتی نام خودش را غلط تلفظ می‌کند

عکس های دیدنی و قدیمی از محمدرضا شجریان که تا بحال ندیده بودید!

ستاره های زن جشنواره فجر/ از هدیه تهرانی تا الناز شاکردوست

92 درصدی نیروی انسانی در 6 سال آینده بازنشسته می شوند

مردمی شدن جشن های چهلمین سال پیروزی انقلاب اسلامی

فیلم های شادی که هنگام ناراحتی حالتان را عوض می کند! (قسمت 3)

مصاحبه با دختری که یک قاتل ژاپنی است! عکس